İçindekiler
Aracını satmaya karar verdin, alıcıyla fiyatta anlaştın ve geriye sadece noter işlemleri kaldı. Bu noktada en sık yaşanan sorun, eksik bir belge yüzünden satışın başka bir güne kalması. Bu yazıda araç satarken gerekli belgeleri, kimin hangi evrakı getirmesi gerektiğini ve satış gününden önce kontrol etmen gereken noktaları sade bir liste halinde topladık.
Araç satışı nerede yapılır?
Türkiye'de ikinci el araç satışları noterde yapılır. Satıcı ve alıcı (ya da vekilleri) noterde bir araya gelir, satış sözleşmesi düzenlenir ve araç alıcının adına tescil edilir.
Noter, satış sırasında araç üzerinde satışa engel bir kayıt olup olmadığını kontrol eder. Bu yüzden belgelerin eksiksiz olması kadar, aracın kayıtlarının da temiz olması önemlidir.
Satıcının getirmesi gereken belgeler
Bireysel olarak kendi adına kayıtlı aracını satıyorsan temel olarak şu belgeler gerekir:
- Araç tescil belgesi (ruhsat) aslı: Fotokopi kabul edilmez. Ruhsatın yıpranmış ya da kayıpsa satıştan önce yenisini çıkarman gerekir.
- Geçerli kimlik kartı: T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı ya da geçerli bir resmi kimlik belgesi.
- Vergi borcu olmaması: Aracın motorlu taşıtlar vergisi (MTV) borcu kapatılmış olmalıdır. Noter, satış sırasında bunu sistem üzerinden kontrol eder.
Bazı durumlarda notere ek belgeler gerekebilir. Örneğin araç üzerinde rehin varsa, rehnin kaldırıldığını gösteren yazı istenir. Satış gününden önce notere ya da bize danışman, gereksiz gidip gelmeleri önler.
Trafik sigortası ve muayene
Aracın trafik sigortası ve muayene durumu da satış sürecinde sorulabilir. Güncel uygulamada sigorta ve muayene şartlarının nasıl arandığını satış öncesinde notere teyit etmeni öneririz.
Araç başkasının adına kayıtlıysa
Aracı kullanan kişi ile ruhsat sahibi farklı olabilir. Bu durumda iki seçenek var:
- Ruhsat sahibi satışa gelir: En sorunsuz yol budur. Araç sahibinin kimliği ve ruhsatla satış yapılır.
- Vekaletname ile satış: Ruhsat sahibi gelemiyorsa, notere giderek araç satışı yetkisi içeren bir vekaletname verir. Vekil, bu vekaletname ve kendi kimliğiyle satışı yapabilir.
Vekaletnamenin araç satışını açıkça kapsaması gerekir. Genel bir vekaletname her zaman yeterli olmayabilir. Vekaletnameyi çıkarırken noterde "araç satışı" amacını belirtmen yeterli olur.
Vefat eden kişinin aracı
Araç sahibi vefat ettiyse araç mirasçılara geçer. Bu durumda veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ve mirasçıların ortak hareket etmesi gerekir. Mirasçılardan biri diğerlerinden vekaletname alarak satışı yapabilir.
Şirket araçlarının satışında gerekli belgeler
Şirket adına kayıtlı araçlarda bireysel satıştan farklı olarak şirketi temsil yetkisi kanıtlanmalıdır. Genellikle şu belgeler istenir:
- Araç tescil belgesi aslı
- Şirketin güncel imza sirküleri
- Satışı yapacak kişinin yetkili olduğunu gösteren yetki belgesi veya vekaletname
- Satışa gelen kişinin kimliği
Şirket araçlarının satışında fatura düzenlenmesi de gündeme gelebilir. Filo yenileyen ya da birden fazla aracını elden çıkarmak isteyen şirketlerin muhasebe birimiyle önceden konuşması süreci hızlandırır.
Alıcının getirmesi gerekenler
Satış iki taraflı bir işlem olduğundan alıcının da kimliğiyle notere gelmesi gerekir. Bize aracını satıyorsan alıcı tarafındaki tüm evrak işlerini biz hallediyoruz; senin sadece kendi belgelerini getirmen yeterli.
Satış gününden önce kontrol listesi
Noterde sürpriz yaşamamak için satış gününden önce şu soruları kendine sor:
- Ruhsat aslı elimde mi ve üzerindeki bilgiler güncel mi?
- Kimliğim geçerli mi?
- Aracın MTV borcu var mı? Varsa ödendi mi?
- Araçta rehin, haciz ya da başka bir kısıtlama var mı?
- Araç benim adıma değilse vekaletname hazır mı?
- Şirket aracıysa imza sirküleri ve yetki belgesi güncel mi?
Bu listedeki her maddeye "evet" diyebiliyorsan satış genellikle kısa sürede tamamlanır.
Haciz veya rehin varsa ne olur?
Araç üzerinde haciz ya da rehin kaydı varsa satış doğrudan yapılamayabilir. Rehin genellikle taşıt kredisinden kaynaklanır ve kredi kapatıldığında banka rehni kaldırır. Haciz ise borcun ödenmesi ve haczin kaldırılmasıyla çözülür.
Bu durumların her biri farklı ilerler. Aracında böyle bir kayıt varsa teklif aşamasında bizimle paylaş; satışın nasıl yapılabileceğini birlikte planlayalım.
Ödeme ne zaman yapılır?
Belgeler tamam ve satış sözleşmesi imzalandığında sıra ödemeye gelir. Biz ödemeyi noterde, imza atıldığı anda tek seferde banka hesabına yapıyoruz. Böylece nakit taşımak ya da "para gelecek mi" endişesi yaşamak zorunda kalmıyorsun.
İkinci el araç satışlarında noter üzerinden işleyen güvenli ödeme sistemi de kullanılabilir. Bu sistemde ödeme ve devir işlemi aynı anda gerçekleşir.
Sık yapılan hatalar
Satışı geciktiren en yaygın hatalar şunlar:
- Ruhsatın fotokopisiyle notere gitmek
- MTV borcunu satış gününe bırakmak
- Vekaletnamede "araç satışı" yetkisinin olmaması
- Şirket aracında imza sirkülerinin güncel olmaması
- Araçtaki rehnin kaldırılmadan satışa gelinmesi
Bu hataların hepsi önceden yapılacak küçük bir kontrolle önlenebilir.
Satış günü noterde neler olur?
Belgeler hazırsa noterdeki işlem genellikle kısa sürer. Sırasıyla şunlar yapılır:
- Noter, tarafların kimliklerini ve aracın kayıtlarını kontrol eder.
- Araç üzerinde satışa engel bir kayıt (borç, rehin, haciz) olup olmadığına bakılır.
- Satış sözleşmesi hazırlanır ve taraflara okunur.
- İmzalar atılır, ödeme yapılır ve araç alıcının adına tescil edilir.
Noter işlem ücreti, aracın değeri ve güncel tarifeye göre değişir. Bize satış yaparken masrafların nasıl karşılanacağını teklif aşamasında açıkça konuşuyoruz.
Satıştan sonra yapman gerekenler
Satış tamamlandıktan sonra birkaç küçük işi unutmaman, ileride karşılaşabileceğin sorunları önler:
- Kasko poliçeni iptal ettir: Kaskon varsa sigorta şirketine satışı bildir. Kullanılmayan süre için prim iadesi alabilirsin.
- HGS/OGS etiketini kontrol et: Etiket veya cihaz senin hesabına bağlıysa iptal ettir ya da yeni araca taşı.
- Kişisel eşyalarını al: Torpido, bagaj ve koltuk altlarını kontrol et; ruhsat dışındaki belgelerini araçta bırakma.
- Satış sözleşmesinin bir örneğini sakla: Satış sonrası doğabilecek ceza ya da sorumluluk sorularında elinde belge olur.
Sonuç: belgeler hazırsa satış hızlı biter
Araç satarken gerekli belgeler aslında oldukça az: ruhsat, kimlik ve borçsuz bir araç çoğu satış için yeterli. Vekaletle ya da şirket adına satış yapıyorsan birkaç ek belge gerekir. Asıl önemli olan, bu belgeleri satış gününden önce kontrol etmek.
Aracının değerini merak ediyorsan ücretsiz değerleme formunu doldurabilir ya da aracının değerinin nasıl hesaplandığını okuyabilirsin. Belgelerle ilgili aklına takılan diğer sorular için sıkça sorulan sorular sayfasına göz at.
